Paragrafen

Lokale heffingen

Lokale heffingen

Deze paragraaf geeft op hoofdlijnen inzicht in de diverse lokale heffingen en belastingen en in de lokale lastendruk.

Beleid lokale heffingen
In de Begroting 2020 was het uitgangspunt om de belastingtarieven voor 2020 te verhogen met een inflatiepercentage van 1,90 %.
De verhoging van de tarieven voor rioolheffing, afvalstoffenheffing en de havengelden wijken hiervan af. Daarbij hanteren wij in beginsel 100% kostendekkendheid.

Onroerende zaakbelasting
De tabel hieronder laat de tarieven zien voor de onroerende zaakbelastingen woningen. Daarnaast is het begrootte bedrag vergeleken met de werkelijke ontvangsten.
In 2020 is naast de inflatiecorrectie een verhoging van 5% doorgevoerd volgens het dekkingsplan begroting 2020.

Bedragen in €
 

2017

2018

2019

2020

OZB woningen

Tarief

0,0954%

0,0918%

0.0860%

0.0862 %

Werkelijk

3.776.993

3.801.875

3.881.399

4.192.552

Begroot

3.730.033

3.794.753

3.915.409

4.189.802

OZB niet-woningen eigenaren

Tarief

0,1137%

0,1134%

0,1094%

0.1292%

Werkelijk

804.448

827.012

790.436

929.587

Begroot

847.333

847.333

870.211

930.745

OZB niet-woningen gebruikers

Tarief

0,1050%

0,1046%

0,1046%

0,1207%

Werkelijk

550.833

563.945

579.735

683.983

Begroot

600.868

600.868

617.091

659.816

 

Toeristenbelasting
Toeristenbelasting wordt opgelegd na afloop van het belastingjaar. De aanslagen toeristenbelasting 2019 verschoven we door corona naar later in het jaar. Uiteindelijk zijn deze aanslagen eind september 2020 verzonden. De totale opbrengst 2019 is € 102.000 hoger dan opgenomen in de jaarrekening 2019. Deze boekten wij als extra opbrengst in 2020. Hiervan verantwoordden we in de bestuursrapportage 2020 al € 76.000, dus nu nog eens € 26.000 extra.

Voor 2020 maakten wij een inschatting van de opbrengsten. Op het moment van opstellen van de jaarrekening zijn nog niet alle aangiftes ontvangen. Door corona hebben de campings en hotels minder bezetting gehad dan voorgaande jaren. We schatten in dat we € 103.000 minder opbrengsten over 2020 ontvangen dan geraamd.
De inschatting is als volgt:

  Verwachting 2020 t.o.v. 2019
Mobiele kampeeronderkomens 90%
Hotels en Pensions t/m 2** 60%
Hotels en Pensions vanaf 3*** 60%
Seizoenplaatsen forfaitair 90%
Jaarplaatsen forfaitair 90%
Algemeen tarief 80%
Bedragen in €

Toeristenbelasting

2017

2018

2019

2020

Werkelijk

597.112

862.674

764.073

721.908

Begroot

421.227

666.098

660.843

799.399


Forensenbelasting
Er zijn drie parken in ontwikkeling:

  • Park de Lochemse Berg
  • Resort de Achterhoek
  • De Vlinderhoeve

Hierdoor steeg het aantal forensen in 2020. De ontwikkeling op de parken is nog niet klaar. Waarschijnlijk zet de stijgende lijn door in 2021.

Bedragen in €

Forensenbelasting

2017

2018

2019

2020

Werkelijk

162.296

173.011

171.244

184.389

Begroot

161.167

162.618

167.008

170.181


Precariobelasting
Vanaf 1 juli 2016 legt de gemeente Lochem precario op kabels en leidingen op.
Vanaf 1 juli 2017 regelt de Gemeentewet dat gemeenten geen precariobelasting mogen heffen op nutsnetwerken. Er is een overgangsregeling voor de gemeenten die op 10 februari 2016 een tarief in hun belastingverordeningen hadden opgenomen. Zij mogen nog tot en met 2021 deze precariobelasting blijven heffen. De gemeente Lochem valt onder deze overgangsregeling. Het tarief moet gelijk blijven. De opbrengsten bedragen tot en met 2021 € 2.264.000.

Bedragen in €

Precariobelasting

2017

2018

2019

2020

Opgelegd

2.264.463

2.264.463

2.264.463

2.264.098

Begroot

1.132.000

2.264.000

2.264.463

2.264.000


Rioolheffing
Het Afvalwaterketenplan 2016-2020 is vastgesteld in de raadsvergadering van 7 december 2015. Het verbreed gemeentelijk rioleringsplan is geïntegreerd in het afvalwaterketenplan. Vanaf 2017 nam de rioolheffing gelijkmatig toe met 0,45% per jaar (met daar bovenop de jaarlijkse inflatie).
Uitgangspunt bij deze heffing is dat de tarieven kostendekkend zijn. De stijging van de rioolheffing is dus afhankelijk van de ontwikkeling van de kosten en investeringen. Insteek is om investeringen zo doelmatig en effectief mogelijk te realiseren. Dat doen we door kritisch te kijken of er geen andere oplossingen mogelijk zijn om het beoogde doel te bereiken.
De werkelijke opbrengsten in 2020 benaderen de begroting.

Bedragen in €

Rioolheffing

2017

2018

2019

2020

Tarief

303,96

308,07

317,81

325,31

Werkelijk

5.096.817

5.289.232

5.525.829

5.692.513

Begroot

5.032.362

5.118.891

5.444.827

5.699.345


Afvalstoffenheffing
Het huishoudelijk afval zamelen we in volgens het diftar systeem. Dit bestaat uit een aantal delen. Gebruikers betalen vastrecht. Daarnaast betalen gebruikers een tarief gerelateerd aan de grootte van de grijze en groene minicontainers die ze gebruiken. En het aantal keren dat ze die voor lediging aanbieden. De gebruiker beïnvloedt zo zelf zijn kosten. Sinds de invoering van Diftar zien we een afname van het aantal aanbiedingen van de restafvalcontainer. In de begroting is ervan uitgegaan dat deze daling door zou zetten. Daarbij was de verwachting dat de grijze container voor restafval gemiddeld 6 keer wordt aangeboden en de groene container voor gft 7 keer. In werkelijkheid zijn de gemiddelde aanbiedingen in 2020 7,5 keer voor de grijze en 8,5 keer voor de groene minicontainer. Daardoor is er een hogere opbrengst gerealiseerd dan begroot.

Bedragen in €

Afvalstoffenheffing

2017

2018

2019

2020

 

165,55*

187,54*

200,16*

264,45*

* Het genoemde bedrag is gebaseerd op de gebruiker van een minicontainer (140L); dit is het basisbedrag + gemiddelde aanbiedingen grijs en groen

Werkelijk

2.540.504

2.756.639

2.852.716

3.846.108

Begroot

2.426.497

2.872.000

3.022.450

3.681.908


Bouwleges
De werkelijke opbrengsten zijn ongeveer € 95.000 lager dan begroot.
We verleenden veel kleinere vergunningen. Deze kosten relatief veel tijd maar leveren verhoudingsgewijs minder leges op.

Bedragen in €

Bouwleges

2017

2018

2019

2020

Werkelijk

814.428

1.130.893

1.082.956

585.510

Begroot

850.535

856.273

667.262

679.940


Lijkbezorgingsrechten
In 2020 was het aantal begravingen 119. Dit is meer dan in 2019. Het totaal aantal begrafenissen, urn bijzettingen en as verstrooiingen bedroeg 153 (tegen 140 in 2019). In 2020 zijn 442 inwoners van de gemeente Lochem overleden. Blijkbaar worden veel overledenen ergens anders begraven.
Er zijn 27 nieuwe graven uitgegeven. Dat is 6 minder dan in 2019. Ook het aantal as verstrooiingen is lager: 12 in 2019 en 6 in 2020.

Bedragen in €

Lijkbezorgingsrechten

2017

2018

2019

2020

Werkelijk

353.233

367.988

306.022

297.779

Begroot

328.456

351.411

360.357

367.204


Havengelden
In 2020 zijn de opbrengsten van het 4e kwartaal 2019 geboekt. Dit kwam door achterstanden bij het havenbedrijf. Daardoor waren de opbrengsten hoger dan in 2019.
Door (bedrijfs) economische factoren viel de overslag van grondstoffen in 2020 lager uit. Daardoor zijn de opbrengsten ook lager dan begroot.

Bedragen in €

Havengelden

2017

2018

2019

2020

Werkelijk

112.633

181.411

95.085

125.107

Begroot

112.189

124.938

135.748

148.226


Overzicht lastendruk gemeente Lochem: 2017-2020

Bedragen in €

Eigenaar en gebruiker

2017

2018

2019

2020

Gemiddelde  WOZ-waarde woning (x 1.000)*

271

283

303

325

Onroerend zaakbelasting eigenaar

251

260

261

280

Afvalstoffenheffing basis

99,15

101,70

113,99

177,20

Variabel minicontainer grijs

46,80

63,28

55,37

66,00

Variabel minicontainer groen

19,60

22,56

30,80

21,25

Rioolheffing <350 m3

303,96

308,07

317,81

325,31

Totaal

720,51

755,40

768,97

869,76

Bedragen in €

Gebruiker

2017

2018

2019

2020

Afvalstoffenheffing basis

99,15

101,70

113,99

177,20

Variabel minicontainer grijs

46,80

63,28

55,37

66,00

Variabel minicontainer groen

19,60

22,56

30,80

21,25

Rioolheffing < 500m3

303,96

308,07

317,81

325,31

Totaal

469,51

495,61

517,97

589,76

Voor de afvalstoffenheffing is het gemiddeld aantal aanbiedingen (afgerond) voor:

  • Variabel minicontainer grijs 7,5 € 8,80 per aanbieding
  • Variabel minicontainer groen 8,5 € 2,50 per aanbieding
Bedragen in €
Kwijtschelding 2017 2018 2019 2020
Afvalstoffenheffing
Werkelijk
Begroot

85.511
93.000

80.521
93.000

93.295
93.000

117.067
93.000
Rioolheffing
Werkelijk
Begroot

150.369
120.000

160.269
122.755

178.460
156.657

156.382
159.644

De kwijtschelding op afvalstoffenheffing is ruim hoger dan de begroting. En ook hoger dan de kwijtschelding in 2019. De oorzaak hiervan is de stijging van het vastrecht van € 113,99 in 2019 naar € 177,20 in 2020. De aanslagen waar kwijtschelding voor wordt verleend zijn hoger dan in 2019.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inleiding

Het weerstandsvermogen geeft de mate van financiële robuustheid van de gemeente aan. Het weerstandsvermogen bepalen wij door de relatie te leggen tussen de middelen die beschikbaar zijn om de risico's financieel af te dekken (de beschikbare weerstandscapaciteit) en de financieel gekwantificeerde risico's (de benodigde weerstandscapaciteit).

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Beschikbare weerstandscapaciteit
De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente Lochem bestaat uit:

a. Exploitatie (structurele bronnen) bestaande uit:

  • begrotingspost onvoorzien
  • onbenutte belastingcapaciteit

b. Eigen vermogen (incidentele bron) bestaande uit:

  • algemene reserve

Weerstandscapaciteit jaarrekening 2020

Bedrag

Onvoorzien**

    5.000

Onbenutte belastingcapaciteit*

5.793.000

Totaal structureel

5.798.000

* De onbenutte belastingcapaciteit, onderdeel OZB, heeft betrekking op de mogelijkheid de OZB tarieven te verhogen. Wij nemen als uitgangspunt de door het Rijk gehanteerde artikel 12 norm. Het verschil tussen artikel 12 norm en de OZB tarieven die wij heffen is de onbenutte belastingcapaciteit. Doordat we bij de rioolheffing en de afvalstoffenheffing uitgaan van 100% kostendekking is daar geen sprake van onbenutte capaciteit.
** Inclusief het voorgestelde bezuinigingsvoorstel kadernota 2022

 

Weerstandscapaciteit jaarrekening 2020

Bedrag

Algemene reserve*

20.735.000

Totaal incidenteel

20.735.000

* De stand per 31 december 2025 is de werkelijke stand per 31 december 2020.
Inclusief geraamde reservemutaties als gevolg van de raadsbesluiten t/m maart 2021, de werkelijke reservemutaties jaarrekening 2020 en de geraamde reservemutaties kadernota 2022.
Exclusief geraamde reservemutaties als gevolg van het jaarrekeningresultaat 2020 en de overheveling van restant budgetten 2020 naar 2021.

Risicomatrix
Op basis van de inschatting van het risico stellen wij een risicomatrix op. Hiermee geven wij een overall inzicht in omvang en kans waarop het risico zich kan voordoen.

Omvang risico

Enorm  > 750.000

 

 

1

 

 

Substantieel 350.000-750.000

8 - 9

4

2- 18 - 25

16 - 19 - 24

 

Matig     125.000-350.000

 

 

20 - 21

3

 

Gering     50.000-125.000

 

 

7 - 26

5 - 6

 

Minimaal           0-50.000

 

 

 

10 - 11

 

 

Onwaarschijnlijk 0-20%

Mogelijk       20-40%

Aannemelijk   40-60%

Waarschijnlijk 60-80%

Zeer waarschijnlijk  80-100%

Kans risico


Overzicht van alle structurele en incidentele risico’s (benodigde weerstandscapaciteit)

Toelichting structurele risico’s

1

Omschrijving Risico

Aantal cliënten Ondersteuning Thuis

Het  beroep  op Ondersteuning Thuis stijgt. In de voorstellen rekenden we met aannames. Die baseren we op de ervaringen van het eerste jaar abonnementstarief en de vergrijzing. Met een jaar ervaring is het nog onduidelijk hoe hoog de feitelijke stijging zal zijn. Het verschil tussen 1.000 en 1.300 cliënten merken we daarom als risico aan. Het bedrag waarvoor we  risico lopen neemt stapsgewijs per jaar toe en vlakt uiteindelijk af.

Beheersmaatregel

Door de integrale toegang bij ’t Baken kan nut en noodzaak van Ondersteuning Thuis goed worden afgewogen. Consulenten wegen de mogelijkheden van eigen kracht zorgvuldig af.
Het splitsen van het product Ondersteuning Thuis in “Schoon huis” en “Grip op huishouden”.

Bruto bedrag

2021: € 150.000
2022: € 362.000
2023: € 627.000
2024 e.v.: € 850.000

 

Kans

Aannemelijk 40-60%

 

Nettobedrag

2021: €   75.000
2022: € 181.000
2023: € 313.500
2024 e.v.: € 425.000

 

2

Omschrijving Risico

Wijziging Woonplaatsbeginsel Jeugdhulp

 Het Woonplaatsbeginsel ( wpb) verandert per 1 januari 2022.

Op dit moment betalen wij voor jeugdigen die met een voogdijmaatregel wonen en hulp krijgen in Lochem. Het gaat gemiddeld om ongeveer 45 jeugdigen. We krijgen daarvoor geld van het Rijk volgens de zogenoemde T-2 methode. Zo is het budget voor 2020 gebaseerd op onze uitgaven voor het jaar 2018.

Na de wetswijziging betaalt de gemeente van herkomst voor de kosten van de jeugdigen. Het Rijk berekende de voorlopige uitkering op grond van objectieve gegevens, zoals het aantal inwoners en aantal jeugdigen tot 18 jaar. De uitkering gaat ten opzichte van de huidige situatie omlaag. Het voorlopige nadeel voor Lochem is € 1.600.000 structureel vanaf 2022.

Vanaf 2022 dalen ook onze kosten. We betalen in principe alleen nog voor jeugdigen afkomstig uit Lochem. We gaan in 2022 uit van de aanname van  20 kinderen met een voogdijmaatregel. Op grond van de werkelijke kosten in de afgelopen periode gaan we uit van gemiddeld € 60.000 aan kosten per kind. De verwachte lasten Voogdij bedragen dan € 1.200.000 per jaar. Daarbij komen nog de kosten voor 18+, ongeveer € 300.000. In totaal € 1.500.000 aan lasten vanaf 2022.
De afgelopen jaren betaalden wij voor Voogdij/18+ tussen de € 2,8 en € 3,3 miljoen. Gemiddeld € 3.100.000 per jaar.

Lasten afgelopen jaren gemiddeld 3.100.000
Verwacht vanaf 2022 1.500.000
Voordeel minder lasten 1.600.000
Nadeel verlaging rijksuitkering  -1.600.000
Gevolgen voor de begroting   0

Bovenstaande is een aanname. Het uiteindelijke resultaat hangt af van het aantal kinderen dat voor rekening van Lochem komt en de aard van de zorg die deze kinderen nodig hebben. Hierover is pas meer duidelijk als alle jeugdigen in beeld zijn bij de verantwoordelijke gemeente. De uitwisseling van deze gegevens staat gepland vanaf 1 juli 2021.
De kans bestaat dat van een aantal kinderen de woonplaats niet te achterhalen is. Wij betalen dan de zorgkosten van deze kinderen. In het geschatte aantal van 20 kinderen houden we rekening dat we voor 5 kinderen de woonplaats niet kunnen achterhalen.

Naast onzekerheid over de kosten is ook de definitieve hoogte van de rijksgelden nog niet bekend.

In het overgangsjaar en de daarop volgende jaren kunnen nadelen ontstaan. De kans bestaat dat de middelen van het Rijk afwijken van de lasten voor Lochem. Voor de nadelen komen tijdelijke compensatieregelingen. Om voor deze regelingen in aanmerking te komen moet de gemeente aan bepaalde voorwaarden voldoen.

Beheersmaatregel

We brengen met een plan van aanpak de nieuwe instroom en de uitstroom van voogdijkinderen optimaal in beeld. En de benodigde processen gaan we aanpassen en implementeren.
Afhankelijk van de verdere uitkomsten onderzoeken we of we in aanmerking komen voor de compensatieregelingen.

Bruto bedrag

€ 500.000

Kans

Aannemelijk 40-60%

Nettobedrag

€ 250.000

 

3

Omschrijving
Risico

Kosten Wmo woningaanpassingen

Voor wonen realiseerden we in 2020 voor € 290.000 meer uitgaven dan oorspronkelijk begroot door een tiental grote woningaanpassingen of plaatsing van woonunits. De uitgaven voor wonen zijn jaarlijks wisselend. De beperkte eigen bijdrage, door het abonnementstarief, zorgt bij meerdere gemeenten voor veel meer aanvragen dan toen de eigen bijdrage nog inkomensafhankelijk was.

 

Beheersmaatregel

Monitoren tijdens de Burap.

 

Bruto bedrag

€ 290.000

 

Kans

Waarschijnlijk 60 - 80%

 

Nettobedrag

€ 203.000

 

4

Omschrijving Risico

Toerekening uren investeringen en grondexploitaties

Bij de voorbereiding en uitvoering van investeringen en grondexploitaties zetten wij interne uren in. Dit houdt in dat wij de kredieten inclusief de benodigde interne uren ramen. De bijbehorende salarislasten inclusief overhead verhogen het krediet. Het voordeel is dat deze lasten jaarlijks niet op de reguliere begroting drukken. Voorwaardelijk is dat er continuïteit van projecten is.
Er bestaat een risico dat er minder projecten in uitvoering worden genomen. Daardoor komen de lasten als nog ten laste van de begroting.

Beheersmaatregel

Op basis van de tijdregistratie wordt periodiek gerapporteerd over de stand van zaken van deze interne uren.

Bruto bedrag

€ 675.000

Kans

Mogelijk 20 - 40%

Nettobedrag

€ 202.500

 

5

Omschrijving Risico

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen

Bij de kadernota 2021 gingen we uit van de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2021. Deze datum hangt samen met de datum waarop de Omgevingswet definitief in werking treedt. Nu de datum voor inwerkingtreding van de Omgevingswet is opgeschoven geldt dit ook voor de Wkb. Die treedt nu ook op 1 januari 2022 in werking.
De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van aannemers ten opzichte van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. De wet gaat gefaseerd in. Er wordt gestart met de eenvoudigere bouwprojecten. Daarna volgen eventueel de meer complexere.
Met het voorgenomen stelsel van kwaliteitsborging vervallen taken van de gemeenten. Voor die taken kunnen geen leges meer geïnd worden. Landelijk is de inschatting dat gemeenten 30% minder leges kunnen heffen voor de omgevingsvergunningen bouw. De verwachting is dat dit in Lochem iets lager ligt.
In de financiële mutaties voor de Kadernota 2021 zijn we uitgegaan van een daling van 15% van de legesinkomsten vanaf 2021. Nu de inwerkingtreding opschuift, schuift de financiële mutatie ook op naar 2022 en verder. De werkelijke impact op de legesinkomsten zien we pas na inwerkingtreding van de Wkb. Daarom hanteren we als risico de overige 15% daling van de leges. Dit risico geldt ook pas vanaf 2022.

Beheersmaatregel

We nemen deel aan proefprojecten gezamenlijk met aannemers en kwaliteitsborgers. Op basis van die pilots bepalen wij het uiteindelijke legestarief.

Bruto bedrag

€ 680.000 x 15% = € 102.000

Kans

Waarschijnlijk 60- 80%

Nettobedrag

€ 71.400

 

6

Omschrijving Risico

Beoordeling van initiatieven grootschalige energie opwek

Nieuwe initiatieven voor grootschalige opwek (zon en wind) vragen capaciteit aan gemeentezijde. Dit geldt voor de stroomlijning van het proces, maar vooral ook voor de landschappelijke inpassing van de initiatieven. De capaciteit voor deze nieuwe initiatieven is nu niet aanwezig. Ook merken we dat inwonergroepen in verzet komen tegen initiatieven. Dit levert veel vragen op.
In de toekomst wordt bij initiatieven meer gestuurd op landschappelijke inpassing/compensatie. Het is nog niet helder of we deze taak zelf gaan oppakken. Dit is afhankelijk van de omvang. Het uitbesteden, regionaal samenwerken of in eigen beheer zijn mogelijkheden die te zijner tijd nader onderzocht worden.
De bedoeling is dat de benodigde € 75.000 uit de meeropbrengst leges wordt betaald.

Beheersmaatregel

Ontwikkelingen binnen dit taakveld volgen we op de voet.

Bruto bedrag

€ 75.000

Kans

Waarschijnlijk 60 – 80%

Nettobedrag

€ 52.500

 

7

Omschrijving Risico

Onbenutte ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds

In de meicirculaire Gemeentefonds 2018 heeft het rijk de systematiek met betrekking tot de verrekening van de ruimte binnen het BTW-compensatiefonds gewijzigd. De reden hiervoor is dat (de ruimte onder) het plafond BCF momenteel al vanaf januari (in de circulaire) wordt bevoorschot, terwijl het geld pas later dat jaar door het Ministerie van Financiën bij de Miljoenennota in de begroting van het gemeentefonds beschikbaar wordt gesteld.
De wijziging levert een structureel financieel nadeel op voor de gemeenten in de begroting. Omdat er nu verrekening achteraf plaatsvindt valt een ingeschat voordeel weg.
De provincie als toezichthouder staat gemeenten toe om onder voorwaarden het budgettaire voordeel weer op te nemen in de begroting.

Beheersmaatregel

Wij nemen, conform het advies van de provincie, een behoedzame raming op in de begroting.

Bruto bedrag

€ 100.000

Kans

Aannemelijk 40 – 60%

Nettobedrag

€ 50.000

 

8

Omschrijving Risico

Jeugdhulp, extra middelen 2022 en verder

Met de meicirculaire 2019 zijn extra middelen toegevoegd voor Jeugdhulp voor 2019 - 2021. Voor de gemeenten is belangrijk of ze deze middelen ook voor 2022 en verder in hun begroting kunnen opnemen. Er vond een onderzoek naar de noodzaak van structurele middelen plaats. De resultaten daarvan volgden in het najaar van 2020. Op landelijk niveau zal dit na de verkiezingen van maart 2021 een aandachtspunt zijn. Voor nu is een richtlijn afgesproken hoe de gemeenten mogen omgaan met de mogelijke extra middelen voor 2022 en verder. De richtlijn geeft aan dat de gemeenten een stelpost kunnen opnemen voor de extra middelen. Deze stelpost mag niet hoger zijn dan het extra bedrag over 2021. Voor Lochem € 410.000. De extra middelen worden vanuit het financieel toezicht gezien als structureel.

 

Beheersmaatregel

Voorwaarde bij het ramen van de stelpost is dat de gemeente zelf maatregelen neemt om de kosten voor jeugdhulp te beheersen. Wij doen dat op verschillende manieren.

 

Bruto bedrag

€ 410.000

 

Kans

Onwaarschijnlijk 0 – 20%

 

Nettobedrag

€ 41.000

 

9

Omschrijving Risico

Omgevingswet

Het betreft een fundamentele herziening van het omgevingsrecht met grote gevolgen voor de werkwijze van de overheid. Overheden werken samen onder leiding van RWS, VNG, IPO en de Unie van Waterschappen om de invoering van de wet voor te bereiden. Parallel loopt het wetgevingsproces van het Rijk.
De invoering van de Omgevingswet kost meer tijd dan verwacht. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is nu 1 januari 2022.
Afhankelijk van de uitkomsten van het wetgevingsproces en de lokale gemeentelijke keuzes is een substantiële vermindering van de legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen mogelijk, omdat er bijvoorbeeld meer bouwwerkzaamheden vergunningsvrij zullen zijn. Dit nadeel komt voor rekening van de gemeente.

 

Beheersmaatregel

Volgens de huidige inzichten kunnen gemeenten binnen de Omgevingswet zelf in hoge mate bepalen welke activiteiten vergunningsvrij worden. Daarnaast zijn serviceformules in voorbereiding om klantprocessen te stroomlijnen en zodoende de kosten te kunnen afwegen. Door het uitstel van de invoeringsdatum is het op dit moment nog niet duidelijk vanaf wanneer het risico speelt.Volgens de huidige inzichten kunnen gemeenten binnen de Omgevingswet zelf in hoge mate bepalen welke activiteiten vergunningsvrij worden. Daarnaast zijn serviceformules in voorbereiding om klantprocessen te stroomlijnen en zodoende de kosten te kunnen afwegen. Door het uitstel van de invoeringsdatum is het op dit moment nog niet duidelijk vanaf wanneer het risico speelt.

 

Bruto bedrag

€ 370.000

 

Kans

Onwaarschijnlijk 0 – 20%

 

Nettobedrag

€ 37.000

 

10

Omschrijving Risico

Toename kosten meldingen huiselijk geweld en kindermishandeling

De Wet meldcode huiselijk geweld is per 2019 aangescherpt. Professionals moeten eerder overgaan tot melding bij vermoedens van huiselijk geweld. Volgens een landelijke schatting leidt dit tot 10-15% meer meldingen. In 2019 was deze trend al zichtbaar.
De afwikkeling daarvan leidt tot hogere uitvoeringskosten voor Veilig Thuis NOG en gemeente. De verwachte stijging van het aantal meldingen bleef in 2020 uit. Mogelijk komen er in 2021 wel extra meldingen. Dat leidt mogelijk tot een stijging van € 30.000 aan extra kosten (excl. extra kosten hulpverlening).

 

Beheersmaatregel

Door deskundigheidsbevordering van professionals vergroten wij hun efficiency. Dit is onderdeel van ons lokale actieplan. Door er vroeger bij te zijn, hopen we hogere zorgkosten in een later stadium te voorkomen. We zetten zoveel mogelijk bewezen effectieve interventies in.
Eind 2022 vindt een evaluatie plaats. We doen dan voorstellen over kosten en benodigd budget.
In 2021 dekken wij deze eventuele extra kosten uit het incidenteel budget Lokaal actieplan.

 

Bruto bedrag

€ 30.000

 

Kans

Waarschijnlijk 60 – 80%

 

Nettobedrag

€ 21.000

 

11

Omschrijving Risico

Scholenbouw Laren

In 2020 gaven schoolbesturen opdracht om de prognose van leerlingen in Laren te actualiseren. Aanleiding was de extra toestroom van leerlingen per 1 oktober 2020 bij de Prins Willem School. De prognose laat een toename in Laren zien met 46 leerlingen in 2022. En oplopend tot 66 leerlingen in 2032. Dit in afwijking van de eerdere prognose in 2019.
De gemeente actualiseerde het programma voor woningbouw in Laren. Daarnaast zijn de ambities voor 120 nieuwe woningen in de kernvisie Laren voor wonen opgenomen. Deze nieuwe inzichten zijn in de leerlingen prognose van 2020 verwerkt.

 

Beheersmaatregel

De gemeente en schoolbesturen voeren verder overleg. Op welke wijze gaan we om met de toename van het aantal te verwachten leerlingen. Wat betekent dit voor het Programma van Eisen en het gebouwconcept.
Uitgaande van 66 leerlingen extra in 2032 is extra ruimte capaciteit van 332 m2 het vertrekpunt. Dit betekent wel dat we nagaan hoe we onderwijskwaliteit en effectief gebruik van ruimten zo goed mogelijk bij elkaar kunnen brengen. Kunnen we door bijkomend gebruik van bestaande voorzieningen in Laren de benodigde capaciteit wat beperken?
Of lukt dit met inpandige aanpassingen en flexibel gebruik bij dit nieuwe schoolgebouw. Er volgt een procesvoorstel om deze opgave te onderzoeken.

 

Bruto bedrag

€ 996.000 ( 66 leerlingen * € 3.000 per m2) als vertrekpunt voor extra ruimtecapaciteit. Omgerekend extra kapitaallasten van € 30.000 vanaf 2024.

 

Kans

Waarschijnlijk 60 – 80%

 

Nettobedrag

€ 21.000

 

12

Omschrijving Risico

Herverdeling gemeentefonds

Risico vervalt. De voorlopige uitkomst van de herverdeling gemeentefonds levert voor Lochem een voordeel op van € 510.000 in 2023 en € 815.000 in 2024 en verder. Het kabinet besloot de invoering van de herverdeling over te laten aan het nieuwe kabinet. Dit betekent dat de nieuwe verdeling geldt vanaf 2023.

Dit is de uitkomst per februari 2021. De definitieve uitkomsten wijzigen nog. Er volgen nog consultatierondes bij de Raad Openbaar Bestuur en de VNG. Ook moet het ministerie de gebruikte gegevens actualiseren. De huidige resultaten zijn gebaseerd op gegevens over 2017.
Op de nog te wijzigen uitkomst van de herverdeling hebben wij geen invloed. Het is zeker dat de voorlopige uitkomst wijzigt. We weten niet in welke mate. Daarmee is het voordeel van € 815.000 onzeker. Om die reden boeken wij het te verwachten voordeel nog niet in. De voorlopige positieve uitkomst betekent wel dat we geen rekening meer houden met een nadelig risico-effect. Het risico vervalt.

 

Beheersmaatregel

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Nettobedrag

 

 

13

Omschrijving Risico

Duurzaam beheer laanbomen buitengebied

Risico vervalt. In de kadernota 2022 is het project Duurzaam beheer laanbomen buitengebied voor een bedrag van € 215.000 opgenomen als nieuw beleid (3a). Dit bedrag komt voort uit de eindevaluatie Duurzaam beheer laanbomen buitengebied, en de daarin opgenomen voorstellen tot herziening van het beleid.
We leggen de eindevaluatie met het nieuwe beleid en financiële consequenties (in het 2e kwartaal 2021) ter besluitvorming voor aan de raad. De financiële consequenties van het nieuwe beleid betrekken we bij het opstellen van de begroting van 2022.

 

Beheersmaatregel

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Nettobedrag

 

 

14

Omschrijving Risico

Stijgende bouwkosten 

Risico vervalt. Indertijd is dit risico geformuleerd vanwege grote prijsstijgingen in de bouwsector. Op dit moment is dit minder prangend. Tegelijkertijd worden risico’s van prijsstijgingen tegenwoordig op programma-/ projectniveau ondervangen. Daarom is het niet langer nodig om een organisatie breed risico op te nemen binnen het weerstandsvermogen.

 

Beheersmaatregel

 

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Nettobedrag

 

 

15

Omschrijving Risico

Renterisico

Risico vervalt. In de meerjarenbegroting houden we rekening met een rentepercentage van 0% voor leningen met een looptijd van maximaal 5 jaar. Dit komt door de negatieve rente op de geldmarkt en de lage rente op de kapitaalmarkt.
Omdat het rentepercentage onvoorspelbaar is bestaat er een renterisico voor nieuw af te sluiten kort- en langlopende geldleningen. Wij verwachten in de tweede helft van het boekjaar 2021 te kunnen volstaan met het afsluiten van een langlopende lening van € 5 miljoen tegen een rentepercentage van 0 procent. Dit kan door onze liquiditeitspositie per 31-12-2020.
Gezien het nettobedrag van dit risico komt deze te vervallen.

 

Beheersmaatregel

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Nettobedrag

 


Toelichting structurele risico’s - corona

16

Omschrijving
Risico

Toename van inwoners met een uitkering 

De Corona-crisis heeft grote gevolgen voor het bedrijfsleven. Een economische krimp zorgt voor een toename van het aantal inwoners met een uitkering. Deze inwoners willen we de dienstverlening geven die nodig is. Het verstrekken van een uitkering en de begeleiding naar de arbeidsmarkt. 

Het risico is dat de cliënt aantallen hoger worden dan 434, waardoor we niet uitkomen met de BUIG middelen en moeten bijramen. De verwachting is met veel onzekerheid omgeven. Als gevolg van de coronacrisis stijgt op dit moment het uitkeringsbestand in veel gemeenten.
Daarnaast ook het risico dat de BUIG middelen vanuit het Rijk naar beneden worden bijgesteld, waardoor we inkomsten moeten aframen.

 

Beheersmaatregel

Sterker maken van de bestaande aanpak en samenwerkingscontacten met:

  • Het bedrijfsleven (van werk naar werk trajecten);
  • Het UWV (uitstroom vanuit de WW en beperken doorstroom naar de bijstand);
  • De scholen (uitstroomplekken voor jongeren, doorleren).

 

Bruto bedrag

Het structurele bruto risicobedrag is € 377.000 daarnaast is er in 2021 een incidenteel risico van € 380.000.

 

Kans

Waarschijnlijk 60 - 80%

 

Netto bedrag

Het risico bedraagt structureel € 263.900 en daarnaast in 2021 een incidenteel risico € 266.000

Totaal netto bedrag structurele risico's  € 1.638.300                


Toelichting incidentele risico’s

17

Omschrijving Risico

Grondexploitaties

Grondexploitaties brengen risico’s met zich mee. Zowel de voordelen als de nadelen komen ten gunste/ laste van de algemene middelen. Hoe langer de looptijd van een plan, hoe lastiger deze ontwikkelingen zijn in te schatten. Als uitgangspunt wordt genomen dat de afzet van de woningbouwkavels in de uitbreidingsplannen gestaag doorgaan met enkele bouwkavels per jaar.
De grondexploitatie-berekeningen zijn geactualiseerd met peildatum 1 januari 2021.
In 2020 vertaalden we de risico’s en beheersmaatregelen van de grondexploitaties naar een rekenmodule waarmee we een Monte Carlo simulatie hebben uitgevoerd.
Op basis van de resultaten van de Monte Carlo analyse komen wij tot dit risico. Voortaan vatten we alle grondexploitaties in één risico samen. Bij de Monte Carlo analyse rolt er geen brutobedrag en waarschijnlijkheidspercentage (kans) uit, maar komt er gelijk een nettobedrag als risico uit de simulatie.

 

Beheersmaatregel

Daar waar nodig vindt overleg plaats met de gemeenteraad over programmawijzigingen en de financiële aspecten daarvan. De ontwikkelingen op de woningmarkt, en de risico’s die daaraan kleven, worden scherp in de gaten gehouden.

 

Bruto bedrag

n.v.t.

 

Kans

n.v.t.

 

Nettobedrag

€ 840.000

 

18

Omschrijving Risico

Opheffen onbewaakte spoorwegovergangen

De gesprekken met ProRail over het NABO-programma (Niet Actief Beveiligde Overweg) hebben in maart 2020 tot inzicht geleid in de actuele kostenramingen. ProRail werkt hierbij met scenario’s en met opslagen voor mogelijke tegenvallers. De bovengrens van de mogelijke financiële tegenvallers in het NABO-programma wordt nu door ProRail geraamd op € 550.000 voor het deel van de gemeente Lochem, bovenop het beschikbare budget. Het beschikbare budget is in de bestuursrapportage 2020 aangepast van € 775.000 naar € 867.500. In december 2020 tekenden we de realisatieovereenkomst met ProRail.
Voor het opheffen van de overgang bij Aalsvoort is aanvullende besluitvorming nodig, inclusief inspraak. Bezwaar kan mogelijk leiden tot vertraging of aanpassing in de beoogde maatregelen.

 

Beheersmaatregel

Diverse beheersmaatregelen zijn mogelijk en hebben betrekking op de te beveiligen en ondertunnelen overwegen. De ontwerpen en uitvoering van deze werkzaamheden worden zo sober mogelijk uitgevoerd.
Het voornemen is om de overgang bij Aalsvoort (Nengersteeg) op te heffen i.p.v. te beveiligen om de kosten beheersbaar te houden. Een alternatieve ontsluiting zal worden gerealiseerd, waardoor hulpdiensten met het opheffen van de overgang een calamiteitenroute behouden om het bedrijventerrein Aalsvoort te bereiken. Eigenaren van de gronden ten zuiden van overgang kunnen tevens gebruik maken van deze route. Daarnaast is er een aanvullende aanvraag bij de Provincie Gelderland gedaan om hun financiële bijdrage aan het programma te vergroten met € 100.000.

 

Bruto bedrag

€ 550.000

 

Kans

Aannemelijk 40-60%

 

Nettobedrag

€ 275.000

 

19

Omschrijving Risico

Jeugdhulp schadeclaim zorgaanbieder

De Zorgregio MIJ/OV beëindigde in overleg met de betrokken gemeenten de raamovereenkomst met een zorgaanbieder.
Een rechterlijke uitspraak van oktober 2020 bepaalde dat dit onrechtmatig was. Daarom heeft de zorgaanbieder nu waarschijnlijk  recht op schadeloosstelling. De hoogte moet nog worden bepaald. Het uitgangspunt is het minimale bedrag dat mogelijk betaald moet worden. Daar is de geschatte verdeelsleutel tussen de vier betrokken gemeenten op toegepast. 

 

Beheersmaatregel

Er vindt bemiddeling plaats en mogelijk volgt een schikking. Daarnaast gaat de Zorgregio nog in beroep.

 

 

Bruto bedrag

€ 350.000

 

Kans

Waarschijnlijk 60-80%

 

Nettobedrag

€ 245.000

 

20

Omschrijving Risico

Garanties

Door de gemeente is in het kader van haar maatschappelijke taak garanties verleend aan verenigingen, stichtingen en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor een totaalbedrag van € 41,3 miljoen. De grootste component betreft het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) met € 41,0 miljoen. Hier loopt de gemeente nauwelijks risico op basis van de achtervangpositie bij het WSW. Totaalbedrag van de garanties waarover de gemeente risico loopt bedraagt € 0,2 miljoen.

 

Beheersmaatregel

Het WSW heeft afspraken gemaakt met de VNG en het ministerie van BZK over toezicht, verantwoording en informatievoorziening aan gemeenten vanuit de corporaties en het WSW over de gemeentelijke achtervangpositie binnen het WSW. Voor de overige garanties geldt dat de gemeente afhankelijk is van de bedrijfsvoering en (financiële) resultaten van de derden aan wie de garanties zijn verstrekt. Het periodiek monitoren is hier van belang.

 

Bruto bedrag

€ 218.000

 

Kans

Aannemelijk 40 – 60%

 

Nettobedrag

€ 109.000

 

21

 

Omschrijving Risico

PlusOV 

Er is met één van de vervoerders van het routegebonden vervoer nog een verschil van mening. Dit gaat over de rekeningen over het schooljaar 2018-2019. Er zijn gesprekken gevoerd. Deze leidden niet  tot een acceptabele oplossing voor beide partijen. Het resultaat van de afwikkeling van dit meningsverschil is op dit moment niet in te schatten. Maar kan leiden tot een aanzienlijk bedrag.

 

Beheersmaatregel

We wachten in vertrouwen de gerechtelijke uitspraak af.

 

Bruto bedrag

€ 130.000

 

Kans

Mogelijk 40-60%

 

Nettobedrag

€  65.000

 

22

Omschrijving Risico

Afwikkeling GR Delta

Risico vervalt. Per 1 januari 2020 is de GR geliquideerd. In de voorbereiding is een liquidatiebegroting opgesteld. Deze is ook verwerkt in de begroting van de gemeente Lochem. Op dit moment lopen we tegen een aantal ontwikkelingen aan die mogelijk ook financiële consequenties hebben. Deze financiële consequenties zijn niet opgenomen in het liquidatie danwel opgenomen als PM post. Het gaat bijvoorbeeld over de afkoop van contracten. In overleg met betrokken partijen proberen we tot maatwerkoplossingen te komen, bijvoorbeeld door dienstverlening in aangepaste vorm te continueren vanuit de gemeente Lochem. Het eind van de liquidatie van de GR Delta komt in zicht. Er is nog een lopend juridisch vraagstuk met betrekking tot de afronding van een contract. De verwachting is dat dit financieel gezien binnen de liquidatiebegroting van Delta kan worden opgenomen.

 

Beheersmaatregel

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Nettobedrag

 

 

23

Omschrijving
Risico

Claim leverancier hulpmiddelen

Risico vervalt. Niet te vorderen claim in verband met niet nakomen Social Return verplichtingen door leverancier. Gesprekken met de leverancier zijn gevoerd en het contract hulpmiddelen is in 2020 ontbonden en financieel afgerond.

 

Beheersmaatregel

 

 

Bruto bedrag

Vervalt.

 

Kans

 

 

Netto bedrag

 


Toelichting incidentele risico’s - corona

25

Omschrijving
Risico

Oninbare belastingopbrengsten

We verwachten dat door de coronacrisis meer bedrijven failliet gaan.
Hierdoor zijn meer opgelegde belastingen oninbaar. Dit gaat vooral om OZB niet-woningen, Rioolheffing en Toeristenbelasting.
Jaarlijks nemen wij een voorziening op voor oninbare vorderingen. Dit zal voor 2021 en 2022 niet voldoende zijn.

 

Beheersmaatregel

Tribuut informeert ons over de aantallen aanslagen en bedragen waar uitstel van betaling voor is verleend. Hierdoor kunnen we het risico van oninbaar volgen.

 

Bruto bedrag

2021  € 295.000
2022  € 195.000
Totaal € 490.000

 

Kans

Aannemelijk 40 - 60%

 

Netto bedrag

2021   € 147.500
2022   €    97.500
Totaal € 245.000

 

26

Omschrijving
Risico

Toeristenbelasting

We verwachten dat door de coronacrisis we minder inkomsten uit de toeristenbelasting over 2021 ontvangen.
In verband met (mogelijk) tijdelijke sluiting van een deel van de verblijfsrecreatie en het ontvangen van minder gasten (i.v.m. de anderhalvemeter-samenleving) is het mogelijk dat het aantal toeristische overnachtingen en daarmee de opbrengst toeristenbelasting achterblijft. Dit wordt misschien deels gecompenseerd door extra toeristen in het hoogseizoen. 
Uitgaande van huidige uitgangspunten over de ontwikkelingen van het corona-virus schatten we in over 2021 15% minder opbrengst toeristenbelasting te ontvangen dan onze begroting.

 

Beheersmaatregel

Exacte cijfers over het aantal toeristische overnachtingen 2020 hebben we nog niet. We nemen aan dat de opbrengsten over 2020 ca. € 103.000 lager zijn dan geraamd. Ondernemers hoeven pas na afloop van het jaar het aantal overnachtingen van dat afgelopen jaar aan Tribuut door te geven. Op basis van die aangifte legt Tribuut vervolgens een aanslag op. We houden contact met ondernemers (hoteliers / campings) over hun verwachtingen.
Het Rijk nam in het eerste deel van het ‘corona-compensatiepakket’ (26 juni 2020) een voorschot op voor de toeristenbelasting van ca. € 160.000.

 

Bruto bedrag

2021                                  €  109.000
-/- compensatie Rijk €     57.000 (overblijvende deel 2021)
Totaal                                €     52.000

 

Kans

Aannemelijk 40 - 60%

 

Netto bedrag

€ 26.000

Totaal netto bedrag incidentele risico’s € 2.071.000                

 

Om makkelijk te beoordelen en vergelijken werken wij met een ratio weerstandsvermogen

Dit is een getal dat weergeeft of wij voldoende financiële reserve hebben om risico’s op te vangen. Wij maken onderscheid in structureel en incidenteel. Bij de structurele ratio delen we de onbenutte belastingcapaciteit door de som van de structurele risico’s. Bij de incidentele ratio delen we het vrij besteedbaar deel van de algemene reserve door de som van de incidentele risico’s. Onderstaand geven wij de berekening van de ratio:

Ratio structureel weerstandvermogen:

5.798.000

=

3,5

1.638.300

 

Ratio incidenteel weerstandsvermogen:

20.735.000

=

10,0

2.071.000

 

Ons weerstandsvermogen is uitstekend
Om de ratio van het weerstandsvermogen te beoordelen, gebruiken wij de volgende beoordelingstabel:

Beoordelingstabel weerstandsvermogen

Schaal

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 < x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Bron: De beoordelingstabel weerstandsvermogen is opgesteld door het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR).

Het structurele weerstandsvermogen is 3,5 en valt daarmee in schaal A en is daarmee uitstekend. Ten opzichte van de Begroting 2021 neemt de ratio met 1,6 toe. Dit komt met name doordat we het risico voor de herverdeling Gemeentefonds laten vervallen op basis van de voorlopige uitkomsten.

Ten opzichte van de Begroting 2021 neemt de ratio voor het incidentele weerstandsvermogen toe van 9,0 naar 10,0. Ook nu valt deze ruim in schaal A en is daarmee uitstekend. Het hogere ratio komt met name doordat de algemene reserve ruim € 2,1 miljoen hoger is.


Financiële kengetallen

Doordat alle gemeenten de kengetallen op dezelfde wijze berekenen, zijn de gemeenten ook onderling vergelijkbaar.

Kengetallen Jaarrekening
2019
Begroting
2020
Jaarrekening
2020
Norm
Netto schuldquote 21% 38% 11% A
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 16% 32% 6% A
Solvabiliteitsratio 42% 41% 51% A
Structurele exploitatieruimte 3% 0% 5% A
Grondexploitatie 10% 13% 13% A
Belastingcapaciteit 104% 114% 118% C

Beoordeling en toelichting financiële kengetallen
De afzonderlijke financiële kengetallen zeggen nog weinig over hoe de financiële positie van de gemeente is. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie, maar is dat afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. De kengetallen moeten dan ook in samenhang en ten opzichte van een normenkader worden bezien. Onderstaand gaan wij hier op in.

Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De netto schuldquote is met name gedaald doordat we de afgelopen twee jaren positieve jaarresultaten boekten (2019 € 5,7 miljoen en 2020 € 7,5 miljoen) en we daardoor genoeg geld hebben. We gingen in de begroting 2020 nog uit van een nieuwe lening in 2020 van € 10 miljoen, maar dat hadden we niet nodig. We hebben in 2020 o.a. extra geld gekregen van het Rijk voor coronacompensatie waar we in de begroting 2020 geen rekening mee hielden. Daarnaast zijn ook de werkelijke uitgaven van investeringen, projecten en de reguliere exploitatie achtergebleven door met name corona.

Solvabiliteitsratio
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. De solvabiliteit is ten opzichte van 2019 en de begroting 20209 gestegen. Dit komt met name door de stijging van het eigen vermogen. Dit betreft met name het resultaat 2020.

Structurele exploitatieruimte
Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken.

Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het kengetal is in 2020 gestegen ten opzichte van 2019. Dit komt met name door de overboeking van de gronden van Diekink van de materiële vaste activa naar de bouwgronden in exploitatie in 2020.

Belastingcapaciteit
De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. De belastingcapaciteit van gemeenten wordt daarom berekend door de totale woonlastenmeerpersoonshuishouden in jaar t te vergelijken met het landelijk gemiddelde in jaar t-1 en uit te drukken in een percentage. Het tarief voor rioolheffing en afvalstoffenheffing is bij ons 100% kostendekkend. Er zit nog wel ruimte om het OZB tarief te verhogen (onbenutte belastingcapaciteit). De stijging in 2020 van werkelijk ten opzichte van begroot komt door de afvalstoffenheffing. Doordat veel inwoners vanwege corona meer thuis waren in 2020, is er meer afval aangeboden via de grijze en groene containers dan we raamden.

Normering
Om goed invulling te geven aan de waarde van deze financiële kengetallen is een normenkader van belang. De gemeente Lochem sluit aan bij de signaleringswaarden van de provincie Gelderland.


Signaleringswaarden kengetallen provincie Gelderland

Kengetallen Provincie Gelderland 07-10-2015
Signaleringswaarden stresstest 100.000+ gemeenten
  Categorie A
Minst risicovol
Categorie B Categorie C
Meest risicovol
Netto schuldquote < 90% 90 - 130%  > 130%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen < 90% 90 - 130% > 130%
Solvabiliteitsratio > 50% 20 - 50% < 20%
Structurele exploitatieruimte Begr en MJR > 0% Begr of MJR > 0% Begr en MJR < 0%
Grondexploitatie < 20% 20 - 35% > 35%
Belastingcapaciteit < 95% 95 - 105%  > 105%
In bovenstaande tabel staan de signaleringswaarden die de provincie Gelderland als normenkader hanteert. Aan deze categorieën is geen directe kwalificatie gegeven.

 

Onderhoud kapitaalgoederen

Inleiding

Het beleid van het onderhoud van kapitaalgoederen maken we inzichtelijk door middel van de geldende (meerjaren) beheerplannen en het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte. De plannen beschrijven de huidige en gewenste staat van onderhoud. Hoe deze te bereiken dan wel te handhaven is en wat de benodigde financiële middelen zijn. De beleidsuitgangspunten zijn in het algemeen niet veranderd, maar er doen zich ontwikkelingen voor.

De samenwerking met Circulus-Berkel is in 2020 voortgezet op basis van de gemaakte afspraken op grond van de Samenwerkingsovereenkomst. In februari 2019 is het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte vastgesteld door de gemeenteraad. Dit plan legt de kaders voor het sturen op beeldkwaliteit van de openbare ruimte vast. Tevens laat het zien welke beheerkwaliteit binnen de beschikbare budgetten mogelijk is. De raad besloot als basiskwaliteit voor het gehele grondgebied te kiezen voor het kerngerichte thema “Spelen, bewegen en ontmoeten”.

Eind 2019 zijn aanvullende afspraken gemaakt voor 2020. Onder andere afspraken over de wijze van rapporteren. Deze zijn vastgelegd in het monitoringsplan. De kwaliteit van de openbare ruimte voldoet in belangrijke mate aan het gewenste beeld. De afhandeling van meldingen is in verregaande mate geprofessionaliseerd. De samenwerking tussen de medewerkers van beide organisaties loopt beter. De kosten zijn inzichtelijk en op hoofdlijnen binnen de gestelde kaders gebleven. Dat heeft er mede toe geleid dat eind 2020 gemeente en Circulus-Berkel hebben besloten met elkaar door te gaan in de samenwerking per 1 januari 2024.

Uiteraard had corona forse invloed op de werkzaamheden van Circulus-Berkel in de openbare ruimte. Corona was met name ingrijpend voor de groep medewerkers met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er is gezorgd voor een veilige werkomgeving, zodat zoveel mogelijk een vast werkritme in stand bleef. Contact met inwoners verliep minder dan gebruikelijk face-to-face. Bewonersparticipatie was zeer beperkt mogelijk.

Openbare verlichting

Beleidskader
In april 2020 stelde de raad het nieuwe (digitale) beleidsplan “Licht in de openbare ruimte” vast. Onze inwoners willen een duurzame, leefbare, energiezuinige en prettige openbare ruimte. De openbare ruimte is veilig en op orde. Een goede openbare verlichting in de openbare ruimte draagt daar aan bij. We willen kijken waar licht nodig is, hoeveel licht we nodig hebben en op welk moment van de dag. Het nieuwe beleid helpt om deze visie waar te maken. Het beleid draagt ook bij aan het doel om in 2030 energieneutraal te zijn. Het resultaat is een kwalitatief duurzame en prettige leefomgeving voor iedereen in de gemeente Lochem.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
De afgelopen jaren hebben we de openbare verlichting uitgebreid onderhouden om de openbare verlichtingsinstallaties duurzaam in stand te houden. En we reguleerden het gebruik van de openbare verlichting. Het beheer is gericht op veiligheid, leefbaarheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en het beperken van de milieubelasting. We onderhouden planmatig. We hebben wel veel schadegevallen gehad in 2020 waardoor de kosten voor onderhoud en storingen hoger zijn uitgevallen. We voeren de onderhoudsmaatregelen tijdig uit om de kwaliteit van de openbare ruimte in stand te houden. Zodoende sluiten we kapitaalvernietiging en onveilige situaties uit.

Gerealiseerd in 2020
In 2020 zijn vele vervangingsprojecten in de kernen uitgevoerd. De meeste voerden we uit in de kern Lochem.

Financiën
Met het vaststellen van het nieuwe beleidsplan is ook het nieuwe beheerplan vastgesteld. Tot en met 2023 zijn kredieten beschikbaar voor de vervanging van masten en armaturen. In de begroting is een bedrag van € 1.020.000 opgenomen voor de vervanging van masten en armaturen in de jaren 2020 tot en met 2023.

Wegen

Beleidskader
Veiligheid en goede bereikbaarheid van de weggebruikers in het buitengebied en een goede bereikbaarheid naar en van de kernen. Dit willen we waarborgen met het onderhoud en beheer van onze wegen. De wegen worden op een minimum niveau onderhouden om kapitaalvernietiging te voorkomen. Jaarlijks voeren we, aan de hand van inspecties, onderhoud uit aan onze wegen.
Het onderhoud voor asfaltwegen is de laatste drie jaren opgesplitst in onderhoud categorie 1 en 2 wegen én onderhoud categorie 3 en 4 wegen.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Het budget voor onderhoud en vervanging van categorie 1 en 2 wegen, waar de gemeente verantwoordelijk voor is, bedraagt ca. € 627.000. Het budget voor groot asfaltonderhoud categorie 3 en 4 wegen, waarvoor Circulus-Berkel verantwoordelijk is, ca. € 648.000.

Gerealiseerd in 2020
De reconstructiewerkzaamheden fase 1 aan de Markeloseweg in Laren zijn afgerond. Ook is onderhoud verricht aan een aantal asfaltwegen, klinkerwegen en onverharde wegen door CirculusBerkel. Waaronder de Lindeboomsweg, de Tobbert en de Ehzerallee. De uit de inspecties naar voren gekomen, noodzakelijke reparaties zijn opgepakt, evenals de reguliere klachten en meldingen.

Financiën
De raad stelde € 1.000.000 beschikbaar, om de verschillende wegcategorieën voor 10 jaar (vanaf 2018) in te richten conform uitgangspunten en kwaliteitsniveau.
Op grond van het raadsbesluit is het jaarbudget à € 1.275.000 (€ 1.375.000 in de komende 10 jaar) verdeeld in:

  • een investeringsdeel voor de wegreconstructies bestaande uit € 500.000 per jaar, aangevuld in de komende 10 jaar met € 100.000 per jaar. Totaal dus een investering van € 600.000, per jaar.
  • een exploitatiedeel voor groot en klein onderhoud bestaande uit € 775.000 per jaar.

 

Kunstwerken

Beleidskader
Er zijn geen veranderingen.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Er is een werkprogramma en een beheerplan om op verantwoorde wijze te komen tot een noodzakelijk herstel van de aanwezige bruggen en duikers in onze gemeentelijke wegen. Jaarlijks, voeren we, aan de hand van inspecties, onderhoud uit aan onze gemeentelijke kunstwerken. We hanteren daarbij de minimumeisen voor een technisch en verantwoord beheer. Veiligheid , duurzaamheid, comfort en aanzien spelen een rol. Een en ander is gebaseerd op de richtlijnen van het CROW. Er zijn in de gemeente 25 bruggen en 146 duikers aanwezig.

Gerealiseerd in 2020
In 2019 is een begin gemaakt met het onderhoud van de brugleuningen. In 2020 is dit voortgezet en zijn brugleuningen hersteld en waar nodig van een nieuwe conservering voorzien. Het einddoel is dat we alle leuningen een onderhoudsbeurt geven. Op 4 bruggen na hebben alle leuningen een onderhoudsbeurt gehad. De bruggen Kooidijk, Lenderiet, Wippertdijk, Hanninksdijk worden in 2021 opgepakt. Het beheer van de civieltechnische kunstwerken ligt bij Circulus-Berkel.

Financiën
De beschikbare budgetten zijn toereikend voor de uit te voeren werkzaamheden.

Groen

Beleidskader
Er zijn geen grote veranderingen. Het IBOR is begin 2019 in de gemeenteraad behandeld en is een belangrijke pijler voor de op te stellen Dienstverleningsovereenkomst tussen de gemeente en CirculusBerkel. Samen laten de gemeente Lochem en Circulus-Berkel vanaf mei 2020 maandelijks de kwaliteit van de openbare ruimte schouwen door een extern bedrijf. De schouw gebeurt op basis van de beeldsystematiek van de CROW. Er lopen gesprekken om de schouw in 2021 uit te voeren in beheer van Circulus-Berkel.
In het derde kwartaal is met de gemeente Lochem besproken hoe de meerjarenplanning voor de groenrenovaties vorm wordt gegeven. De eerste groenvakken zijn opgepakt in het najaar van 2020. Deze projecten worden nauw besproken met de gemeente én de inwoners. In het vierde kwartaal is de uitvoering hiervan daadwerkelijk begonnen en zal nog doorlopen tot en met het eerste kwartaal 2021.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Het beheer en onderhoud van het openbaar groen wordt gedaan door Circulus Berkel. In 2020 zijn de plantsoenen in de dorpskernen en doorgaande wegen onderhouden op kwaliteitsniveau B. Dit onderhoudsniveau B werd al toegepast in de woonwijken. Alleen de industrieterreinen worden op kwaliteitsniveau C onderhouden. Burgerparticipatie kan  de tevredenheid over de kwaliteit van het onderhoud en beheer van het openbaar groen verhogen.

Gerealiseerd in 2020
In 2020 zijn geen grootschalige groenrenovaties opgepakt. Vanuit CirculusBerkel zijn er kleine tot middelgrote locaties aangegeven waar het plantsoen of gazon vervangen is. Ook locaties die terug in het onderhoud zijn gekomen vanuit burgerparticipatie zijn geïnventariseerd en in kaart gebracht. In het najaar van 2020 zijn deze aangepakt.

Het doel van project Duurzaam Beheer Laanbomen Buitengebied is bouwen aan een toekomstig landschap. Dat geeft ruimte om de landschapskenmerken te versterken en daarmee de waarde van het landschap te vergroten. Met het goed onderhouden en waar nodig kappen en herplanten van bomen langs de wegen in het buitengebied, kunnen we van ons landschap blijven genieten. Goed onderhoud betekent waarborgen van de verkeersveiligheid voor de weggebruiker. Maar ook het nemen van maatregelen ten behoeve van de algemene instandhouding van de boom om uiteindelijk mensen veilig te kunnen laten wonen, werken en recreëren in ons buitengebied.
De raad heeft besloten om de bomen te beheren volgens het "maximale scenario". Dat betekent dat er jaarlijks circa 11.500 bomen worden gesnoeid en er jaarlijks ongeveer 386 bomen worden gekapt, met name risicobomen. In 2021 wordt het beleid geëvalueerd en wordt de raad daarbij betrokken.

Financiën
Voor de uitvoering is er een bruto budget van € 270.000 per jaar voor het duurzaam beheer bomen buitengebied beschikbaar.

Riolering

Beleidskader
We zijn in 2020 gestart met het maken van een nieuw Rioleringsplan 2021-2025. In het eerste kwartaal 2021 wordt de vaststelling van dit plan verwacht.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Het Afvalwaterketenplan 2016-2020 geeft aan dat Lochem de riolering structureel inspecteert volgens een ingepland schema. Eens per 10 jaar komen alle riolen aan de beurt. Hierdoor is de actuele staat van de leidingen goed in beeld. De kwaliteit van het stelsel is goed en kan met de geplande investeringen op peil worden gehouden. De samenwerking met Zutphen en het WRIJ zal zich in de toekomst met name richten op het rioolbeheer. We zijn in 2020 gestart met het maken van een nieuw Rioleringsplan 2021-2025. In het eerste kwartaal 2021 wordt de vaststelling van dit plan verwacht. In het nieuwe plan wordt het huidige onderhoud en beheer voortgezet.

Gerealiseerd in 2020
De zorgtaken afvalwater, grondwater en hemelwater zijn conform de exploitatie budgeten uitgevoerd. Er zijn diverse onderhoudswerkzaamheden aan de kolken, de gemalen en aan de Iba’s verricht. De geplande werkzaamheden aan de hoofdriolering zijn gerealiseerd. Met de uitvoering van de werkzaamheden aan het project Douglaslaan te Gorssel is in 2020 begonnen.

Financiën
De werkzaamheden zijn binnen de voor 2020 beschikbare gelden gebleven.

Speelvoorzieningen

Beleidskader
De beleidsuitgangspunten in het speelruimtebeleid gemeente Lochem 2011-2020 zijn ongewijzigd. In 2016 is een nieuwe subsidieregeling speelruimtebeleid 2016-2021 vastgesteld.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Speeltoestellen dienen te voldoen aan de veiligheidsnormen die zijn bepaald in de Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen. Op speeltoestellen is een Europese norm van toepassing, namelijk NEN-EN 1176.

Gerealiseerd in 2020
In 2020 lag de nadruk op het in stand houden van bestaande locaties en het reageren op meldingen en vragen over speelplekken. We vervingen een aantal toestellen op de speellocatie Pearsonplein in Lochem om weer te voldoen aan de veiligheidsnormen. Ook voerden wij een aantal kleine reparatie- en onderhoudswerkzaamheden uit. We werken integraal aan het realiseren van speellocaties in nieuwbouwprojecten zoals Bosstaete Lochem.

Financiën
Het speelruimtebeleid is in 2020 binnen de financiële kaders uitgevoerd.

Gebouwen

Beleidskader
Het kader voor het onderhoud van gebouwen wordt op de eerste plaats gevormd door het Meerjarig Onderhoudsplan gebouwen (MOP). Dit meerjarenplan beschrijft de gewenste staat van onderhoud, hoe deze te bereiken dan wel te handhaven is en wat de benodigde financiële middelen zijn. In het voorjaar van 2019 heeft u het MOP opnieuw vastgesteld, voor de periode 2018-2022.
Minimaal eens per 5 jaar laten wij de staat van onderhoud van de gebouwen opnieuw inspecteren en vertalen naar het MOP. Hiermee voldoen wij aan de richtlijn om inzicht te hebben in de financiële positie en risico’s te beheersen. Uitgangspunt voor het onderhoud is de conditiemeting op basis van de NEN 2767, waarbij een conditie van “redelijk tot goede staat” de insteek is (conditiescore 3).

Op de tweede plaats is het gemeentelijk accommodatiebeleid van invloed op het onderhoud van de gebouwen. In het accommodatiebeleid (2014) is het uitgangspunt gekozen dat de gemeente een terugtredende rol heeft bij het beheer en onderhoud van gebouwen. Dit is in feite nogmaals bekrachtigd door het raadsbesluit van juni 2016, waarin binnen het accommodatiebeleid tot bezuinigingsmaatregelen is besloten. Met diverse vertegenwoordigers in alle kernen van de gemeente Lochem voeren wij overleg om de bezuinigingen op de goede manier te vertalen. Dit kan in situaties leiden tot verzoeken om bijvoorbeeld vernieuwing of verduurzaming van (maatschappelijk) vastgoed. Hierdoor kan een efficiëntere exploitatie van vastgoed worden bereikt. Dit proces loopt volgens afspraak door tot minimaal 2022.

Beheer en kwaliteitsniveau onderhoud
Uitgangspunt voor het onderhoud is de conditiemeting op basis van de NEN 2767, waarbij een conditie van “redelijk tot goede staat” de insteek is (conditiescore 3).

Gerealiseerd in 2020
Opvallende werkzaamheden waar in 2020 veel aandacht naar uit is gegaan, zijn onder meer noodzakelijke reparatie- en coatingwerkzaamheden bij de buitenbaden de Boskoele en de Berkel; werkzaamheden door aanvullende eisen (brand)veiligheid De Beemd, restauratiewerkzaamheden kerktoren Lochem en synagoge Lochem en beheer/onderhoud van het multifunctionele gebouw aan het Groene Kruisstraatje in Lochem (Kleine Garve).

Financiën
Voor zover het om groot onderhoud van gebouwen gaat, bekostigen wij dit uit de voorziening onderhoud gebouwen. De omvang van de voorziening moet toereikend zijn om het toekomstig geplande onderhoud op elk moment in de tijd ten laste van de voorziening te kunnen brengen. Daarbij is het niet toegestaan dat de voorziening een negatieve stand vertoont. Het klein, dagelijks, onderhoud bekostigen wij uit de gemeentelijke exploitatie.

Financiering

Financiering

Inleiding
Voor de uitvoering van de programma’s zijn financiële middelen nodig. Om tijdig en tegen gunstige tarieven gelden aan te trekken of uit te zetten is de uitvoering van de treasuryfunctie belangrijk.

Schatkistbankieren
Gemeenten zijn verplicht om overtollige financiële middelen bij het rijk uit te zetten. Alleen de overtollige middelen die het bedrag van € 649.005 (is het drempelbedrag voor de gemeente Lochem) te boven gaan, moeten bij het rijk gestald worden. Hiervoor is in 2020 geen rentevergoeding ontvangen.

Financiering
Opgenomen vaste geldleningen
De opgenomen vaste geldleningen hebben op 1 januari 2020 een boekwaarde van € 25.118.340.
In 2020 is hierop € 4.542.251 afgelost en aan rente is € 400.039 betaald.
De leningen hebben op 1 januari 2020 een gemiddeld gewogen rentepercentage van 1,61 (2,55 in 2019). Door het aantrekken van een langlopende geldlening van € 10 miljoen in 2019 met een rentepercentage van 0 is het gemiddeld gewogen rentepercentage gedaald. In dit boekjaar zijn geen langlopende leningen aangegaan.

Opgenomen kortlopende geldleningen
In het begrotingsjaar is gemiddeld voor € 2,5 miljoen aan kortlopende geldleningen aangetrokken. Deze financiering heeft door de negatieve rentepercentages € 8.298 aan rentebaten opgeleverd. Aan de belastingdienst is € 12.550 aan rente betaald.

Kasgeldlimiet
De kasgeldlimiet voor het jaar 2020 bedraagt 7,4 miljoen. Tot het bedrag van de kasgeldlimiet mogen kortlopende geldleningen worden aangetrokken. De kasgeldlimiet is niet overschreden.

Renteresultaat taakveld treasury 2020
In onderstaand overzicht zijn de werkelijke rentelasten/baten en de aan de taakvelden toegerekende rentelasten weergegeven. Voor de aan de taakvelden toegerekende rente is het begrote rente-omslagpercentage van 0,5% gehanteerd. De grondexploitaties zijn belast met een rentepercentage van 0,83% (2019: 0,76%). Bij de programma’s wordt een toelichting gegeven tussen de begrote en werkelijke rente.

 

 

- = nadeel

Bedragen x €
Rentelasten lange financiering

Berekening rente-omslagpercentage en renteresultaat taakveld treasury

Bedragen
Door te rekenen rente    
Rentelasten lange financiering   - 400.039
Rentelasten korte financiering   - 12.651
     
Rentebaten verstrekte geldleningen   72.636
Externe rentebaten korte financiering (negatieve rente)   8.399
Totaal door te rekenen rente   - 331.655
     
De rente die aan grondexploitaties wordt doorberekend   114.794
Aan taakvelden toe te rekenen rente   - 216.861
     
Toegerekende rente aan taakvelden (programma's inclusief overhead)   413.180
Renteresultaat op het taakveld treasury   196.319
 
Rentebaten wegens verstrekte geldleningen aan:
8050304/851010 Vitens  3.052  
8520104/851010 St. Gorsselse zwembaden 14  
8050401/851010 't Trefpunt  4.293  
8050403/851010 Revolving Fund duurzaamheidsleningen 409  
8740504/851010 Svn Duurzaamheidslening 3.424  
8050501/851010 Svn Starters 60.896  
8050502/851010 Svn blijverlening/Toekomst bestendig wonen 548  
Totaal 72.636  

 

Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering

Organisatie
De ambtelijke organisatie is ingericht volgens het directiemodel. De directie heeft beslissingsbevoegdheid. Het managementteam (MT) heeft naast adviserende bevoegdheden, een informatie- en afstemmingsfunctie.

Indicator

Realisatie 2019

Ambitie 2020

Realisatie 2020

Onderbouwing van de waarde

Formatie

6,7

6,7

6,8

Aantal fte per 1.000 inwoners

Bezetting

5,9

6,0

6,3

Aantal fte per 1.000 inwoners

Apparaatskosten

569

575

606

Kosten (euro) per inwoner

Externe Inhuur

12,93

9,4

12,08

Kosten % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen

Overhead

11,56

10,1

11,51

Percentage van de totale kosten

De stijging van de indicatoren is het gevolg van:

  • Implementatie van het raadsbesluit evaluatie ’t Baken
  • Loonstijging cao-afspraken (verwerking 2020)
  • Overname wsw voor de bedrijfsvoeringstaken (exclusief de wsw’ers zij verrichten in principe geen werkzaamheden voor het ambtelijke apparaat)

Personeel
Vanaf 1 januari 2020 geldt de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. Deze nieuwe wet regelt dat ambtenaren zoveel mogelijk dezelfde rechten en plichten krijgen als werknemers in het bedrijfsleven. Alle medewerkers hebben vorig jaar een arbeidsovereenkomst ontvangen. De overeenkomst vervangt de aanstellingsbrief. Ook hebben wij de lokale regels over arbeidsvoorwaarden aangepast en opgenomen in het personeelshandboek.

Integriteit
Twee jaar geleden vernieuwden wij het beleid. In 2020 hebben wij geen bijeenkomsten voor medewerkers over integriteit georganiseerd. Door de coronamaatregelen hebben we hiervan afgezien.

Inkoop
In 2020 is er ingezet op het optimaliseren van het contractbeheer en de verplichtingenadministratie in het financieel systeem. Er is uitvoering gegeven aan het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Belangrijke speerpunten bij aanbestedingen zijn klimaatneutraal- en circulair inkopen en het creëren van sociale en lokale werkgelegenheid.

Informatiebeleid
De gemeente Lochem is een informatie-intensieve organisatie. Zo’n organisatie vraagt om een betrouwbare en veilige informatievoorziening. Inwoners en bedrijven moeten er op kunnen vertrouwen dat hun gegevens in goede handen zijn bij de gemeente. Daarnaast is de gemeente steeds afhankelijker van goed werkende informatievoorziening en -systemen.
In 2020 is daarom de Digitale Agenda inhoudelijk en financieel bij gewerkt. Met de Digitale Agenda geven we aan welke activiteiten wij uitvoeren om de informatievoorziening te verbeteren.
In 2020 hielpen wij bij het oprichten van het datalab Gelderland Oost. Daarnaast startten we in 2020 ook met het vormgeven van ons gegevensmanagement. Gegevensmanagement richt zich op de integrale kwaliteit van de gegevens in al onze registraties. Beide stappen zijn nodig om steeds vaker beleidsbeslissingen te nemen op basis van gegevens (data). En steeds minder op basis van onderbuik gevoel.

Informatiebeheer
In 2020 is een nieuw zoeksysteem geïntroduceerd. Hiermee kunnen we beter zoeken in ons zaaksysteem. En binnenkort ook op ons netwerk. Ook startten we in 2020 met het digitaliseren van alle milieuvergunningen. Hiermee delen we deze dossiers makkelijker met de ODA, met onze eigen collega’s en met inwoners en bedrijven.

ICT en Informatieveiligheid
Door coronamaatregelen is in 2020 vaak en langdurig thuisgewerkt. Wij hebben daarom veel aandacht besteed aan het verzorgen van een veilige en betrouwbare informatievoorziening in deze nieuwe omstandigheden.
In 2020 zijn de normen voor informatiebeveiliging aangepast. Voorheen gold de Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG). Nu geldt de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Het strategische deel van het informatieveiligheidsbeleid pasten wij hier op aan. Dat wil niet zeggen dat direct aan alle nieuwe normen is voldaan. Implementatie om aan de normen te voldoen krijgt de komende periode haar beslag.
In het strategische informatieveiligheidsbeleid is daarnaast een duidelijkere functiescheiding gemaakt. Tussen de uitvoering van informatieveiligheid aan de ene kant. En de controle en toetsing aan normen aan de andere kant. Deze functiescheiding krijgt in 2021 verder vorm.
De verticale en horizontale verantwoording over informatieveiligheid is door het gecentraliseerd invullen van de ENSIA vragenlijst voorbereid. In 2021 vindt nog een audit over deze verantwoording plaats. De resultaten worden in het auditplan meegenomen.
Naast de horizontale verantwoording binnen ENSIA, is er voor diverse onderwerpen een verticale verantwoording. Dit wil zeggen dat verantwoording is afgelegd over informatieveiligheid aan Ministeries of door een ministerie gedelegeerde instantie.

Gegevensbescherming
Het college heeft op 6 oktober het herziene gegevensbeschermingsbeleid vastgesteld. Het gegevensbeschermingsbeleid beschrijft de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in hoofdlijnen. Voor ’t Baken is dit het privacy beleid, een verdieping van het gegevensbeschermingsbeleid van de gemeente Lochem. Het schetst de voorwaarden voor de manier van werken en de activiteiten binnen ’t Baken. Deze zijn te vinden op de website.
Binnen de gemeente Lochem zijn Privacy Ambassadeurs (PA) geworven. De Privacy Ambassadeur is de vooruitgeschoven post van de Functionaris Gegevensbescherming (FG) binnen het organisatieonderdeel. De PA heeft een signalerende rol in situaties van:

  • Wijzigende of nieuwe gegevensverwerkingen;
  • Veel voorkomende vragen;
  • Beveiligingsincidenten;
  • Naleven van informatieveiligheid.

In 2020 zijn zes beveiligingsincidenten geconstateerd. Eén incident is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens als datalek.

Control
Op 7 juli 2020 stelde het college de nieuwe budgethoudersregeling 2020 vast. De regeling ging in op 15 juli 2020. Het budgethouderschap is een instrument van het college. Het college mandateert de uitvoering van de begroting aan medewerkers in de organisatie. De budgethoudersregeling bevat de afspraken over deze uitvoering.

In 2020 is gewerkt aan de aanbevelingen uit de managementletter en het rapport van bevindingen van de accountant. Een belangrijke aanbeveling is de invoering van een verplichtingenadministratie en het contractenregister. Deze aanbeveling vroeg veel inzet. Ook heeft de accountant aanbevelingen gedaan over de administratieve organisatie (AO) en interne beheersing (IB) van de processen Wmo, Jeugd en Participatie. Daar hebben we in 2020 aan gewerkt. Alles was erop gericht om de (impact van) risico’s te verminderen.

Het kost ons en veel andere gemeenten en (jeugd-) zorgorganisaties ieder jaar weer veel tijd en geld om de zorgkosten te verantwoorden. We zijn ervan overtuigd dat dit beter kan. Daarom heeft het college in 2020 voorbereidingen getroffen voor een zogenaamde ‘praktijktoets’. Uit deze praktijktoets zal blijken wat allemaal beter kan.

Vanaf boekjaar 2021 moet het college een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Door deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de naleving van financiële regels. Tot en met boekjaar 2020 is de externe accountant degene die verslag uitbrengt. Het college legt in maart 2021 een voorstel over de rechtmatigheidsverantwoording aan de auditcommissie voor.

De nota weerstandsvermogen en risicomanagement is geactualiseerd (1x per 4 jaar). Deze nota is in december 2020 in de auditcommissie besproken en akkoord bevonden. Besluitvorming in de raad volgt uiterlijk in maart 2021.

Verbonden partijen

Inleiding

Een verbonden partij is een partij waarmee de gemeente samenwerkt. Privaatrechtelijk of publiekrechtelijk. Wanneer de gemeente een bestuurlijk- én een financieel belang heeft moet zij zich daarover verantwoorden in de paragraaf Verbonden Partijen.

Een bestuurlijk belang betekent dat de gemeente zeggenschap heeft, door vertegenwoordiging in het bestuur en/of door stemrecht. Het financiële belang is het bedrag waarvoor de gemeente financieel verantwoordelijk is. Dit betekent ook dat de gemeente financieel aansprakelijk is (voor haar deel in de samenwerking). Bijvoorbeeld als er schulden zijn of de organisatie failliet gaat.

Deze paragraaf geeft een overzicht van de verbonden partijen van de gemeente.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen
De nota Verbonden Partijen is op 5 maart 2018 door de gemeenteraad vastgesteld. De nota geeft informatie over verbonden partijen. Op welke wijze sturing plaatsvindt en een beleidskader. Zowel voor de samenwerking met bestaande partijen als zowel voor nieuwe samenwerkingsverbanden.

Wat willen we bereiken?

1. Gemeenschappelijke regelingen

Verbonden partijen

2. Stichtingen waarbij de gemeente is betrokken

Verbonden partijen

3. Samenwerkingsverbanden met gemeenten

Verbonden partijen

4. Deelnemingen

Verbonden partijen

Grondbeleid

Inleiding

Het grondbeleid van een gemeente is een instrument om ruimtelijke doelstellingen te bereiken. De doelstellingen kunnen zijn op het terrein van volkshuisvesting, ruimtelijke ordening, economische ontwikkeling en openbare ruimte, infrastructuur, recreatie en natuur.

In 2020 is de uitgifte van de bouwkavels doorgegaan. Wij merken dat de vraag naar bouwkavels / nieuwbouwwoningen in de gemeente Lochem groeit. Bij het plan Kop van Oost hebben wij stappen gezet om de uitvoerende fase in te gaan; het bestemmingsplan en grondexploitatie zijn op 6 juli 2020 door de gemeenteraad vastgesteld.

Om te voldoen aan de toekomstige behoefte aan industrieterrein is het plan Diekink voorbereid; in 2020 zijn het bestemmingsplan en de grondexploitatie van dit plan vastgesteld. Tegen het bestemmingsplan is beroep ingesteld bij de Raad van State. Voor de locatie Scheggertdijk is een plan opgesteld om een bedrijfsverplaatsing van een recyclingbedrijf te realiseren. In 2021 starten we met de uitvoering van het plan.

GREX

Overall beeld uitgangspunten grondexploitaties
Met de uitvoering van grondexploitaties is veel geld gemoeid. Het is van publiek belang om hiervan een helder beeld te geven. Enkele belangrijke uitgangspunten hierbij zijn:

Tussentijdse winstneming
In de nota Grondbeleid gemeente Lochem 2017-2020 staat dat we voor de tussentijdse winstneming de methode Percentage of Completion (POC) methode toepassen. Dat deden we ook in 2020. Zie tabel 1 voor de specificatie. In totaliteit is in 2020 voor een bedrag van € 959.000 aan tussentijdse winst genomen.

Verliesvoorziening
Lochem kent ook grondexploitaties waarbij we een financieel nadeel verwachten. Vaak zijn dit grondexploitaties waarbij er sprake is van herstructurering van bestaande gebieden. Voor verliesgevende grondexploitaties moeten wij direct een verliesvoorziening treffen. Het is een keuze van de gemeente om deze voorziening te waarderen tegen nominale waarde of tegen contante waarde. Wij kiezen voor waardering tegen contante waarde.

Onderstaande tabel 1 geeft een volledig beeld van de tussentijdse winstneming en mutaties van de verliesvoorzieningen. In de alinea hieronder behandelen wij per complex de mutaties over 2020. In totaal moeten wij € 146.000 extra aan de verliesvoorziening toevoegen.

- = nadeel Bedragen in €
 Complex   Tussentijdse winstneming (POC)   Verliesvoorziening (contante waarde) 
  1-1-2020 Mutatie 2020 31-12-2020 1-1-2020 Mutatie 2020 31-12-2020
 Aalsvoort West                      2.297.110                         820.491                       3.117.601                                -                                   -                              -  
 Stijgoord                           64.338                          -64.338                                      -                                  -                                   -                              -  
 Harfsen West                         642.090                         203.118                           845.208                                -                                   -                              -  
             
 Diekink                           277.366                        18.381                 258.985
 TKF                                    -                                          -                         93.766                       -35.451                 129.217
 Barchem Zuid                                    -                                          -                      816.780                       -39.112                 855.891
 Gasfabriek                                    -                                          -                      630.208                        29.723                 600.484
 Kop van Oost                                    -                                          -                   2.584.795                       -94.028             2.678.823
 Almen Zuid totaal                                    -                                          -                      217.887                                27                 217.860
 Etalage n.d. Toekomst                                    -                                      -                                        -                   1.399.089                       -25.342             1.424.431
 Totaal                     3.003.538                         959.271                       3.962.809                 6.019.891                     -145.801             6.165.692

Parameters
De bij de grondexploitatieberekeningen gehanteerde parameters voor inflatie (indexering van kosten en opbrengsten), rentekosten en verdiscontering zijn in onderstaande tabel weergegeven. In de Begroting 2021 hanteren we een percentage van 1,8% voor inflatiecorrectie. Hierdoor houden we in de berekening rekening met toekomstige loon- en prijsstijgingen. Voor de middellange termijn is het hanteren van een percentage van 2% reëel. Jaarlijks actualiseren we dit percentage.
De rente hebben wij gebaseerd op de berekening van de rente van 2020. De gehanteerde systematiek is conform de voorgeschreven regels in de BBV. Ook op de hoogte van de discontovoet schrijft het BBV voor welk percentage gehanteerd moet worden. In casus bedraagt deze 2%.

Parameter
Kostenstijging 2%
Opbrengstenstijging 0%
Rente 0,83%
Discontovoet 2%

 

Risicoanalyse
Aan de hand van checklists brengen wij de risico’s van de grondexploitaties per plan in beeld met de bijbehorende beheersmaatregelen.

Checklist risico’s grondexploitaties
Per grondexploitatie is een inventarisatie gemaakte van de risico’s op basis van de huidige inzichten. Hoe verder een plan in ontwikkeling is, hoe minder aanwezige risico’s te verwachten zijn.
De checklist is opgedeeld in 5 categorieën:

  • Programma
  • Partijen
  • Financiën
  • Fysieke omgeving
  • Fasering

Per categorie komen verschillende onderdelen aan de orde. Daarbij wordt aangegeven of het onderdeel van toepassing is bij de risicoanalyse. Als onderdeel van toepassing is op de risicoanalyse wordt een beheersmaatregel aangegeven. Ook de gevolgen en de verbinding naar de Monte Carlo analyse wordt ingevuld. Op die manier zijn de risico’s schriftelijk in beeld gebracht. Een periodieke actualisering is noodzakelijk vanwege de voortgang van de grondexploitaties.

Om deze risico’s in financiële zin te vertalen, maakten we gebruik van de Monte Carlo simulatie. Deze methode bootst het risicoprofiel van de grondexploitatie na en dit gaat in de vorm van een kansverdeling. Dit doen we door kansverdelingen toe te kennen aan variabelen en parameters in de exploitatie. Vervolgens bepaalt een computermodel op grond van simulaties de kansverdeling van het financiële projectresultaat. Met een bepaald betrouwbaarheidsgehalte is het mogelijk om het risico van de grondexploitatie te beoordelen.
De risicoanalyses zijn geactualiseerd per 1 januari 2021. Het totaalbedrag aan risico’s voor de grondexploitaties ramen we op € 840.000.


Overzicht per grondcomplex
Wij maken onderscheid in de waardering van winstgevende en verlieslatende grondexploitaties. Winstgevende grondexploitaties worden berekend op eindwaarde (= het resultaat op het tijdstip dat de grondexploitatie wordt afgesloten). Voor verliesgevende grondexploitaties moet direct een verliesvoorziening worden getroffen. Deze verliesvoorziening waarderen wij tegen contante waarde. Dit onderscheid ziet u terug in de tabellen per complex hieronder.

Medio 2020 hebben wij de jaarschijfmethode ingevoerd met betrekking tot grondexploitaties, om zodoende optimaal recht te doen aan het budgetrecht van de raad. Voor grondexploitaties die de raad in 2020 vaststelde is jaarschijf 2020 (zowel uitgaven als inkomsten) beschikbaar gesteld, voor de overige complexen nog niet. In deze jaarrekening leggen wij wel uniform verantwoording af over alle complexen volgens de jaarschijfsystematiek.
Ook wordt het oorspronkelijk verwachte resultaat weergegeven
Voor de verantwoording over 2020 is de Begroting 2020 leidend. In 2020 is de begroting niet conform de jaarschijfsystematiek. In deze paragraaf bij de Jaarrekening 2020 werken we daarom met cijfers op basis van de exploitatieberekening.

In de Begroting 2021 stelde de raad de begrote kosten en opbrengsten voor jaarschijf 2021 vast. De waarden voor jaarschijf 2021 in de onderstaande tabellen per complex kunnen afwijken van de waarden in de Begroting 2021. De grondexploitaties zijn met deze jaarrekening per 1 januari 2021 geactualiseerd en dat kan leiden tot aanpassing van de meerjarenbegroting. Deze mutaties worden per jaarschijf, per complex, aan de raad ter vaststelling aangeboden bij de Bestuursrapportage 2021.

Onderdeel

Woningbouw

Toelichting per plan

Industrieterreinen

Toelichting per plan

Totaaloverzicht resultaten complexen

Toelichting particuliere grondexploitaties

Toelichting per plan