8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

8.1 Ruimte en leefomgeving

Wat willen we bereiken?

We verhogen de kwaliteit van onze leefomgeving door het maken van nieuw beleid en het doen van investeringen. We zorgen voor een balans van activiteiten in de fysieke leefomgeving met een evenwichtige toedeling van functies aan locaties.
We houden oog voor persoonlijke wensen. Aanvragen van vergunningen, het maken van beleid en besluitvorming sluiten aan bij de Omgevingswet.

Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:

Wat hebben we ervoor gedaan?

8.2 Grondexploitatie

Wat willen we bereiken?

We proberen tot een evenwichtig aanbod van nieuwe en toekomstbestendige woonlocaties te komen, waar het goed wonen en leven is.

Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen:

Wat hebben we ervoor gedaan?

We voerden onze reguliere werkzaamheden uit.

8.3 Wonen en bouwen

Wat willen we bereiken?

We willen een aantrekkelijke gemeente blijven om in te wonen. Voor de huidige inwoners en voor nieuwe inwoners die de gemeente Lochem als een aantrekkelijke woonplaats zien. Dit betekent dat we een breed aanbod van woningen hebben: in verschillende prijsklassen en typen. Daarbij richten we ons op woningbouw in alle kernen. Samen met de kernen geven we vorm aan vraaggerichte woningbouwplannen. Dit doen we door met maatwerk aan te sluiten op de vraag naar woningen. In de uitvoering van het woonbeleid gaat aandacht uit naar:

de beschikbaarheid en betaalbaarheid van wonen
leefbare kernen
wonen met zorg
woningverbetering en duurzaamheid.

Dit heeft bijgedragen aan de volgende werelddoelen

Wat hebben we ervoor gedaan?

We voerden onze reguliere werkzaamheden uit.

Overige activiteiten

Beleidsnota's

Het beleid voor dit programma is onder andere vastgelegd in de beleidsnota’s:

Nota’s van het Rijk:

Nota’s van de provincie:

Nota’s van de regio:

Gemeentelijke nota's:

Wat heeft het gekost?

Taak-veld	Omschrijving taakveld	Werkelijk	Begroting	Werkelijk	Saldo
Taak-veld	Omschrijving taakveld	2024	2025	2025	2025
Baten		1.904	3.553	2.188	-1.364
8.1	Ruimte en leefomgeving	230	262	117	-145
8.2	Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	551	1.987	232	-1.755
8.3	Wonen en bouwen	1.123	1.304	1.839	536
Belangrijkste afwijkingen:
8.1	Ruimte en leefomgeving	Vitaal Landschap: nadeel € 114.000
	Wij hielden in onze begroting abusievelijk rekening met bijdragen van derde partijen. Tegenover dit nadeel staat een voordeel aan de lastenkant. Een incidenteel nadeel van € 114.000.
8.2	Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	Grondexploitaties (wonen): nadeel € 1.755.000
	Aan de batenkant is er een nadeel van € 1.755.000 en aan de lastenkant een voordeel van € 813.000. Per saldo een incidenteel nadeel van € 942.000. Zie voor een toelichting per complex de paragraaf Grondbeleid.
8.3	Wonen en bouwen	Lokale aanpak isolatie (LAI): nadeel € 368.000
	De werkelijke baten van de specifieke uitkering 'Lokale aanpak isolatie' (LAI) zijn afhankelijk van de werkelijke lasten. Het nadeel van de baten valt weg tegen de lagere lasten. Incidenteel nadeel.
8.3	Wonen en bouwen	Startbouwimpuls (SBI): voordeel € 189.000
	Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem een bijdrage van € 189.000 uit de Startbouwimpuls (SBI) van het Rijk. De SBI is bedoeld om woningbouwprojecten die vanwege stijgende kosten, rentestanden of marktvertraging dreigen stil te vallen, financieel vlot te trekken. Tegenover dit voordeel staat een nadeel bij de lasten, per saldo nihil. Incidenteel voordeel.
8.3	Wonen en bouwen	Realisatiestimulans: voordeel € 427.000
	Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem € 427.000 uit de Realisatiestimulans, een specifieke rijksuitkering die gemeenten vanaf 2025 t/m 2029 ondersteunt bij het realiseren van betaalbare woningen. De Realisatiestimulans verstrekt een vaste bijdrage van € 7.000 per betaalbare woning waarvan de bouw in het voorafgaande jaar is gestart. We stellen bij de resultaatbestemming voor dit in nieuwe bestemmingsreserve te storten. Incidenteel voordeel.
8.3	Wonen en bouwen	Omgevingsvergunning bouw: voordeel € 82.000
	De opbrengst leges omgevingsvergunningen (bouw) valt in 2025 € 82.000 hoger uit dan begroot. Deze afwijking wordt verklaard door een hoger aantal vergunningaanvragen. Daarnaast zijn enkele uitgestelde aanvragen uit voorgaande jaren alsnog in 2025 ingediend, wat heeft geleid tot extra legesopbrengsten. Incidenteel voordeel.
8.3	Wonen en bouwen	2022-2023 Aanpak energiearmoede: voordeel € 227.000
	De werkelijke baten van de specifieke uitkering 'Aanpak energiearmoede 2022-2023' zijn afhankelijk van de werkelijke lasten. Incidenteel voordeel.
Lasten		4.052	6.686	5.400	1.287
8.1	Ruimte en leefomgeving	833	664	215	449
8.2	Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	256	1.380	567	813
8.3	Wonen en bouwen	535	1.129	1.064	65
	Kapitaallasten	23	96	23	74
	Loonkosten	2.405	3.417	3.531	-114
Belangrijkste afwijkingen:
8.1	Ruimte en leefomgeving	Startnotitie Programma Vitaal Buitengebied; voordeel € 136.000
	In 2025 is na vaststellen van de startnotitie een begin gemaakt met het Omgevingsprogramma Vitaal Buitengebied, deze loopt door in 2026. Wij stellen voor het restant budget ad € 136.000 over te hevelen naar 2026. Incidenteel voordeel.
8.1	Ruimte en leefomgeving	2025 Herijken gemeentelijke monumentenlijst: voordeel € 46.000
	In 2025 is een start gemaakt en heeft een extern bureau opdracht gekregen voor begeleiding van dit project. Oplevering is beoogd in 2026. Wij stellen voor het restant budget ad € 46.000 over te hevelen naar 2026. Incidenteel voordeel.
8.1	Ruimte en leefomgeving	Omgevingswet: voordeel € 77.000
	Er zijn in 2025 minder interne activiteiten uitgevoerd onder de verandering van de omgevingswet dan begroot. Het betreft voorbereiding op het omgevingsplan en voorbereiding omgevingsprogramma's als gevolg van beperkte capaciteit doordat het niet lukte om vacatures hiervoor in te vullen. Ook heeft een onderzoek naar het anders inrichten de leges nog niet plaats gevonden, dat volgt in 2026. Incidenteel voordeel.
8.1	Ruimte en leefomgeving	Bestemmingsplannen: voordeel € 44.000
	Dit budget is bedoeld voor het afronden van lopende bestemmingsplanprocedures en TAM-IMRO-plannen. Een aantal van deze procedures is in 2025 nog niet afgerond. Dit komt onder meer door beroepsprocedures bij de raad van State waarvoor nog geen zittingsdatum is vastgesteld. Incidenteel voordeel.
8.1	Ruimte en leefomgeving	Vitaal Landschap: voordeel € 116.000
	Wij hadden in 2025 minder projecten die in aanmerking kwamen voor de gemeentelijke subsidieregeling Landschap en Biodiversiteit dan begroot. Een incidenteel voordeel van € 116.000.
8.2	Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)	Grondexploitaties (wonen):voordeel € 813.000
	Aan de batenkant is er een nadeel van € 1.755.000 en aan de lastenkant een voordeel van € 813.000. Per saldo een incidenteel nadeel van € 942.000. Zie voor een toelichting per complex de paragraaf Grondbeleid.
8.3	Wonen en bouwen	2023 Uitbreiding energiearmoede bestrijding: voordeel € 100.000
	In 2025 hebben wij geen aanvragen meer ontvangen ten behoeve van het verduurzamen van huizen van eigenaren als bedoeld op basis van de op 28 november 2022 aangenomen raadsmotie, in het kader van het tegen gaan van energiearmoede. Incidenteel voordeel.
8.3	Wonen en bouwen	SISA LAI Lokale aanpak isolatie: voordeel € 368.000
	De werkelijke lasten van de specifieke uitkering '‘Lokale aanpak isolatie’ (LAI) ' zijn lager uitgevallen. Het voordeel van de lasten valt weg tegen de lagere baten. Incidenteel voordeel.
8.3	Wonen en bouwen	Startbouwimpuls (SBI): nadeel € 189.000
	Over 2025 ontvangt de gemeente Lochem een bijdrage van € 189.000 uit de Startbouwimpuls (SBI) van het Rijk. De SBI is bedoeld om woningbouwprojecten die vanwege stijgende kosten, rentestanden of marktvertraging dreigen stil te vallen, financieel vlot te trekken. Tegenover dit nadeel op de lasten staat een voordeel bij de baten, per saldo nihil. Incidenteel nadeel.
8.3	Wonen en bouwen	2022-2023 Aanpak energiearmoede: nadeel € 163.000
	De werkelijke lasten van de specifieke uitkering 'Aanpak energiearmoede 2022-2023' zijn hoger uitgevallen. Incidenteel nadeel.
Totaal programma 8		-2.148	-3.134	-3.211	-78